Tupolew Tu-142 - niedźwiedzie nad morzami

 

 

Piotr Butowski

Przeczytaj również o Tu-95

 

Od 1964 do 1981 r. nie produkowano bombowców Tu-95 (patrz nTW 5/02), ale nie znaczy to, że nie produkowano innych "Niedźwiedzi". Na początku lat 60. Rosjanie wprowadzili do uzbrojenia okręty podwodne i nawodne z pociskami przeciwokrętowymi P-6 i P-35 o zasięgu 350 km, kilkakrotnie przekraczającym zasięg obserwacji radarów okrętowych. Potrzebny był dla nich zewnętrzny system rozpoznania i wskazywania celów. Takim systemem stał się MRSC-1 (Morskaja Radiołokacjonnaja Sistiema Cielieukazanija) wykorzystujący śmigłowce pokładowe Ka-25RC oraz samoloty dalekiego zasięgu Tu-95RC. Później system MRSC-1 adaptowano do wskazywania celów kolejnym typom rakiet woda-woda, w tym P-500 Bazalt o zasięgu 550 km.

 

Prototyp Tu-95RC (Razwiedclik-Cielieukazatiel, izdielije WC, oln. lach. Bear-D) wystartował po raz pierwszy 21 września 1962 r., dając początek wyspecjalizowanym morskim wariantom maszyny. Nie przenosił on żadnego ofensywnego uzbrojenia, wewnętrzną komorę bombową zajęła aparatura elektroniczna Uspiech-1A. Pod spodem kadłuba pojawiła się wyróżniająca Tu-95RC od innych wersji potężna kroplowa antena radaru do obserwacji powierzchni morza, a za nią niewielka antena stacji rozpoznania radiotechnicznego Kwadrat-2. Pod nosem samolotu umieszczono antenę retranslatora, a na końcach stateczników poziomych - anteny systemu łączności. Tu-95RC służył do wykrywania nawodnych okrętów wojennych przeciwnika, wskazywania ich własnym okrętom, a także retranslacji sytuacji nawodnej w czasie rzeczywistym, niezbędnej do pozahorylontalnego naprowadzania rakiet woda-woda wystrzelonych z okrętów. Zasięg Uspiecha wynosił 400 km, zaś samolot osiągał zasięg 13500 km i długotrwałość lotu 20 godzin.

W sierpniu 1964 r. pierwsze samoloty Tu-95RC trafiły do 392. ODRAP (Samodzielnego Pułku Lotnictwa Rozpoznawczego) w Kipiełowo (Fiedotowo) koło Wołogdy, a oficjalnie system MRSC-I i samolot Tu-95RC przyjęto do uzbrojenia 30 maja 1966 r. Na Zachodzie został on zidentyfikowany w sierpniu 1967 r. W marcu-kwietniu 1970 r. para Tu-95RC z 392. Pułku wykonała pierwszy długodystansowy przelot na Kubę, w 1980 r. Tu-95RC na stałe zaczęły bazować w San Antonio na Kubie. Od 1973 r. samoloty lądowały w Gwinei, a od 1977 r. przeniosły się do Angoli. Na początku lat siedemdziesiątych bazowały w Libii, skąd wykonywały loty nad Morzem Śródziemnym. Z baz w Somalii i Etiopii latały nad Ocean Indyjski i Zatokę Perską. Po drugiej stronie świata, Tu-95 patrolowały Ocean Spokojny aż do wybrzeży USA, a także okolice Japonii. Loty te zintensyfikowały się od kwietnia 1974 r., gdy Rosjanie zaczęli używać baz Da Nang i Cam Ranh w Wietnamie. Tu-95RC ostatecznie wycofano ze służby w 1994 r.

Kolejny impuls w rozwoju Tu-95 przyszedł z Ameryki. Na początku lat 60. marynarka wojenna USA otrzymała pierwsze atomowe okręty podwodne z rakietami balistycznymi zdolnymi do wykonania uderzenia na terytorium Związku Radzieckiego. Wtedy też siły ZOP stały się jednym z priorytetów militarnych w ZSRR. Oprócz wielu innych systemów, Rosjanie potrzebowali samolotu ZOP 0 bardzo dużym promieniu działania - ponad 4000 km, jakiego nie było w żadnym innym kraju. W odróżnieniu od USA, ZSRR nie miał bowiem sieci stałych baz, z których mógłby kontrolować akweny środkami o mniejszym zasięgu (później radzieckie samoloty ZOP wykonywały loty z wielu krajów, ale oprócz Kuby i Wietnamu nie byli to stali sojusznicy).

Prace nad wersją Tu-95 do zwalczania okrętów podwodnych, oznaczoną początkowo Tu-95PŁO (Protiwo-Łodocznoj Oborony), a później Tu-142 (izdielije WP) zaczęły się po uchwale rządu z 28 lutego 1963 r. Projektując Tu-142 nie tylko wymieniono jego wyposażenie, ale także dokonano gruntownej modernizacji platformy. Skrzydło otrzymało cieńszy profil prędkościowy, jego wewnętrzną konstrukcję zmieniono na kesonową, klapy wymieniono na dwu szczelinowe (przedtem były Fowlera), w układ sterowania wprowadzono wzmacniacze bezzwrotne, kadłub został wykonany jako całkowicie hermetyczny (przedtem hermetyczne były tylko poszczególne przedziały). "Pochowano" większość anten i usunięto dwa stanowiska strzeleckie (na i pod tylną częścią kadłuba), przez co samolot robi wrażenie "czystszego" aerodynamicznie. Przód kadłuba został wydłużony o 1,7 m (oprócz pierwszego prototypu, który miał jeszcze kadłub Tu-95RC). Podkadłubowa antena radaru ma podobny kształt do zainstalowanej na samolocie Tu-95RC, ale jest bardziej płaska, wtopiona w kadłub.

Pierwszy Tu-142 nr 4200 został oblatany w Kujbyszewie 18 czerwca 1968 r. przez załogę Iwana Wiedernikowa. Jeszcze przed zakończeniem prób uruchomiono produkcję seryjną Tu-142 w zakładzie w Kujbyszewie. Drugi samolot - 4201 - wystartował 3 września, a trzeci - 4203 - z kompletem wyposażenia- 31 pażdziernika 1968 r.

Tu-142 otrzymał system poszukująco-celowniczy Bierkut-95, wzorowany na systemie Bierkut z mniejszego samolotu ZOP Ił-38. System został opracowany w biurze konstrukcyjnym Leniniec w Leningradzie pod kierunkiem Nikołaja Jowlewa. Składa się on ze stacji radiolokacyjnej, również noszącej nazwę Bierkut, magnetometru Ładoga, aparatury odbioru sygnałów od boi hydroakustycznych oraz cyfrowego komputera pokładowego Płamią B-142 (CWM-263). Na prototypach zainstalowano też urządzenie Gagara do wykrywania śladu cieplnego pozostawionego przez okręt, stację rozpoznania radiotechnicznego Kwadrat-2 i stację zakłóceń Riezieda, ale na samolotach seryjnych ich nie montowano. Wewnątrz dwóch komór uzbrojenia samolot przenosił boje hydroakustyczne, torpedy i rakietotorpedy, bomby głębinowe lub miny. Spośród wielu wariantów załadowania, najbardziej typowym był wariant poszukująco-uderzeniowy z 176 bojami RGB-1, 13 bojami RGB-2 i 4 RGB-3 oraz uzbrojeniem składającym się z trzech torped AT -1 lub AT-2 albo rakietotorped APR-1, 14 bomb głębinowych PŁAB-250-120 i 14 bomb sygnałowych.

Pierwsze 12 Tu-142 otrzymały też nowe podwozie, mające umożliwić operowanie z lotnisk gruntowych: powiększono średnicę kół przednich, a na wózkach podwozia głównego założono po sześć kół. Podwozie było ciężkie i skomplikowane, a sensowność użycia samolotu tej klasy z lotnisk przygodnych - wątpliwa. Dlatego później powrócono do zwykłego podwozia głównego Tu-95 z czterema kołami na wózku.

Samolot Tu-142 w czasie prób państwowych osiągnął zasięg 12 300 km oraz czas patrolowania 4,5 godziny w odległości 4000 km od bazy (przy masie startowej 182 tony z ładunkiem normalnym 5500 kg). Prędkość maksymalna wyniosła 830 km/h, a pułap praktyczny 11 000 m. 14 grudnia 1972 r. Tu-142 został przyjęty oficjalnie do uzbrojenia lotnictwa morskiego ZSRR.

 

W służbie

 W maju 1970 r. pierwsze dwa samoloty trafiły do nowo sformowanego (25 sierpnia 1969 r.) 76. OPŁAP DD (Samodzielny Pułk Lotnictwa ZOP Dalekiego Zasięgu) Floty Północnej w Kipiełowo (na tym samym lotnisku bazował 392. ODRAP z samolotami Tu-95RC; garnizon wojskowy w Kipiełowo nazywa się Fiedotowo od nazwiska poległego dowódcy 392. Pułku). 27 lipca 1971 r. para Tu-142 z 76. OPŁAP DD po raz pierwszy wyleciała nad Atlantyk. W 1972 r. jednostka miała już 10 samolotów; jeszcze dwa Tu-142 były w centrum przygotowania bojowego lotnictwa morskiego(33. CBPiPLS) w Nikołajewie.

W październiku 1976 r. w Chor01e na Dalekim Wschodzie ZSRR utworzono 310. OPŁAPDD Floty Pacyfiku (podobnie jak w przypadku Kipiełowa, pułk sformowano na lotnisku, gdzie bazowały rozpoznawcze Tu-95RC). Swoje pierwsze samoloty jednostka ta otrzymała w 1977 r. Były to Tu-142 przekazane z 76. OPŁAP DD Floty Północnej, który w 1978 r. zaczęto przezbrajać w najnowsze Tu-142M. Po zakończeniu szkolenia, w 1978 r. 310. Pułk z 14 samolotami Tu-142 przebazował się na lotnisko Kamiennyj Ruczej Gest to koło bazy Sowiet skaj a Gawań, 800 km na północny wschód od Chorola).

Po ukompletowaniu wyżej wymienionych pułków, w 1983 r. powstała jeszcze jedna jednostka wyposażona w Tu-142 - 135. OPŁAP DD Floty Północnej w Kipiełowo. W grudniu tegoż roku oba pułki stacjonujące w Kipiełowo - 76. i 135., połączono w dywizję - 35. PŁAD DD Floty Północnej.

Ponieważ nawet zasięg Tu-142 był niewystarczający do kontrolowania interesujących Rosjan rejonów, wielokrotnie w Tu-142 zmuszone były do operowania z baz zagranicznych. Od stycznia 1979 r. samoloty 310. Pułku okresowo przelatywały na lotniska Da Nang i Cam Ranh w Wietnamie. 2 maja 1979 r. ZSRR i Wietnam podpisały umowę o Użyczeniu bazy Cam Ranh do 2004 r. Jesienią 1983 r. sformowano tam 169. SAP (Mieszany Pułk Lotniczy) Floty Pacyfiku, w którego składzie były cztery Tu-142 (inne samoloty pułku to nosiciele rakiet i samoloty WRE Tu-16, rozpoznawcze Tu-95RC oraz myśliwce MiG-23MLD). Od wielu lat z powodów finansowych baza Cam Ranh nie była użytkowana przez Rosjan i ostatnio została całkowicie opuszczona. 14 marca 1983 r. samolot Tu-142MK wykonał pierwszy przelot przez Atlantyk na Kubę (bez lądowania). W 1983-1984 r. działając z lotnisk kubańskich Tu-142MK patrolowały Morze Sargassowe.

 

Kolejne wersje

Produkcja Tu-142 w Kujbyszewie trwała krótko - do 1972, kiedy to zastąpił go samolot pasażerski Tu-154. Oczywiście nie zamierzano rezygnować z wytwarzania Tu-142, ale jego produkcję przeniesiono do zakładu w Taganrogu, który właśnie kończył montaż amfibii Be-12. Do tego czasu, między 1968 i 1972 r., zakład w Kujbyszewie wyprodukował 18 samolotów Tu-142. Przenoszenie oprzyrządowania i opanowanie nowej produkcji trwało trzy lata i pierwszy Tu-142 powstał w Taganrogu dopiero w 1975 r.

Ponieważ wyposażenie Tu-142 w system Bierkut było rozwiązaniem tymczasowym (samolot mógł przenosić znacznie cięższe, a więc i bardziej skuteczne wyposażenie niż Ił-38), dla nowej wersji Tu-142M (izdielije W PM, oln. zach. Bear-F mod I), projektowanej na podstawie uchwały rządowej z 14 stycznia 1969 r., przygotowano skuteczniejszy system poszukująco-celowniczy Korszun. System powstawał także w zespole Leniniec pod kierunkiem Anatolija Gromowa. Jednakże Korszun nie był gotowy na czas i dlatego na pierwszej dziesiątce samolotów wyprodukowanych w Taganrogu w 1975-76 r. (numery od 4232 do 3241) zastępczo montowano dotychczasowy system Bierkut-95. Samoloty miały nieznacznie zmieniony płatowiec: przód kadłuba został ponownie wydłużony 0 30 cm, kabina załogi została poszerzona, a antenę magnetometru przeniesiono z usterzenia poziomego na szczyt statecznika pionowego.

4 listopada 1975 r. Iwan Wiediernikow wykonał pierwszy lot na Tu-142MK (izdielije WPMK, ozn. zach. Bear-F mod 2) z systemem Korszun. Na samolotach seryjnych zaczęto montować Korszun począwszy od 1978 r., a oficjalnie do uzbrojenia samolot przyjęto 191istopada 1980 r. System Korszun zamontowano jedynie na kilku pierwszych samolotach, a zaraz potem wdrożono system Korszun-K, uzupełniony o system radiohydroakustyczny wykrywania OP Kajra-P. Korszun-K przeznaczony jest także do wykrywania okrętów podwodnych nowej generacji, charakteryzujących się obniżoną sygnaturą akustyczną. W jego skład wprowadzono nowe boje: RGB-75, RGB-15, RGB-25 i RGB-55, pracujące nie tylko w zakresie dźwiękowym, ale także w infradźwiękowym. Samolot otrzymał precyzyjniejszy system nawigacji bezwładnościowej oraz nowe systemy łączności. Załoga maszyny zwiększyła się do 11 osób. W toku produkcji Tu-142M powiększono rozmiary luków uzbrojenia; ten wariant otrzymał na Zachodzie nazwę Bear-F Mod 3, w ZSRR oznaczenie nie uległo zmianie.

Tu-142MK osiągnął w czasie prób państwowych zasięg 12 000 km i długotrwałość patrolowania 4 godz. 10 minut w odległości 4000 km od bazy (przy masie startowej 185 ton z ładunkiem 4395 kg), prędkość maksymalną 855 km/h i prędkość przelotową - 735 km/h. Typowy wariant załadowania Tu-142MK to 66 boi RGB-75, 44 RGB-15, 10 RGB-25 i 15 RGB-55, a także 3 torpedy POP AT1M/AT-2M lub rakietotorpedy APR-1/APR-2.

W 1976 r. przeszedł próby samolot Tu-142MP (egzemplarz nr 4362) z systemem ZOP Atłantida. Był to zmodernizowany Bierkut, z algorytmami umożliwiającymi zastosowanie nowego uzbrojenia: rakietotorped APR-2 i torped UMGT-1. Poza tym, testowano na nim nowe urządzenia samoobrony. Samolot miał być wzorcem dla modernizacji wcześniejszych samolotów z systemem Bierkut, ale ostatecznie prac modernizacyjnych nie podjęto.

Jak zwykle, wraz z powstaniem Tu-142MK zaczęto prace nad jego modernizacją związaną z możliwością zwalczania jeszcze cichszych okrętów podwodnych (odpowiednią uchwałę rządową podjęto 4 stycznia 1977 r.). W rezultacie powstał samolot Tu-142MZ (izdielije WPMZ, ozn. zach. Bear-F mod 4), oblatany w kwietniu 1985 r. Jego prototypem był zmodernizowany Tu-142M nr 42172. Próby trwały do 30 listopada 1988 r. - a oficjalnie do uzbrojenia samolot przyjęto dopiero w 1993 r. Zasadniczą nowością było zastąpienie podsystemu radiohydroakustycznego Kajra-P nowym systemem Zarieczje, również konstrukcji Leninca. Wraz z tą zmianą system Korszun-K przemianowano na Korszun-N. Zarieczje wykorzystuje, oprócz boi poprzednich systemów (RGB-1A i RGB-2 systemu Bierkut oraz RGB-25 i RGB-55 systemu Korszun), także nowe boje RGB-16, RGB-26 i RGB-36. Poza tym Korszun-N ma więcej kanałów przekazywania informacji, nowe komputery oraz algorytmy dla obróbki informacji. W podsumowaniu prób państwowych stwierdzono, że efektywność nowego systemu Korszun-N jest 2-2,5-krotnie większa niż dotychczasowego Korszun-K, a prawdopodobieństwo zniszczenia okrętu podwodnego - dzięki dokładniejszemu określeniu parametrów jego ruchu - wzrosło o 20%.

Samolot przenosi nowe typy uzbrojenia, w tym torpedy UMGT-I i rakietotorpedy APR-2 i -3. W planach była instalacja na samolocie uzbrojenia przeciwokrętowego w postaci poddźwiękowych rakiet Ch-35, ale tego punktu wymagań nie zrealizowano. Tu-142MZ ma system łączności satelitarnej i automatycznego przekazywania informacji, m. in. wskazywania celów innym samolotom i okrętom. Z zewnątrz łatwo go odróżnić od poprzednich wersji po niewielkiej antenie stacji zakłócającej Gierań na samym czubku nosa samolotu. Produkcja Tu-142MZ była niewielka, prowadzono ją jedynie w 1993-1994 r. Większość samolotów Tu-142MZ to zmodernizowane seryjne Tu-142MK.

 

Retranslator Tu-142MR

Duży zasięg Tu-142 wykorzystano także do innych zadań, nie mających nic wspólnego ze zwalczaniem okrętów podwodnych. 3 października 1972 r. uchwała rządowa usankcjonowała opracowanie samolotu-retranslatora do zapewnienia łączności kierownictwa państwa z będącymi w zanurzeniu atomowymi okrętami podwodnymi ze strategicznymi pociskami balistycznymi na pokładzie, a także - w mniejszym stopniu - wielozadaniowymi okrętami podwodnymi. Zadanie powierzono biuru konstrukcyjnemu Beriewa w Taganrogu, kierowanemu wtedy przez Aleksieja Konstantinowa, a za platformę dla systemów łączności wzięto samolot Tu-142M. Samolot-retranslator Tu-142MR ( ozn. zach. Bear-J) rozpoczął próby 23 marca 1978 r., a w 1982 r. został przyjęty do uzbrojenia. W 1986 r. samolot został po raz pierwszy zidentyfikowany na Zachodzie.

Tu-142MR jest przeznaczony do automatycznego lub półautomatycznego przekazywania komunikatów między brzegowymi i okrętowymi stanowiskami dowodzenia z jednej strony i zanurzonymi okrętami podwodnymi z drugiej, za pomocą łączności radiowej w zakresie fal krótkich i superdługich. Łączność z centrum dowodzenia oraz z innymi obiektami naziemnymi (nawodnymi) zorganizować nietrudno korzystając z bezpośredniej łączności radiowej (do 2000 km) lub przez satelitę. Znacznie trudniej utrzymać nieprzerwaną łączność z okrętem podwodnym płynącym w zanurzeniu. Tu-142MR otrzymał do tego celu system łączności strategicznej Orioł, opracowany przez NII Radioswiazi w Gorki. Tu-142MR występuje w kilku konfiguracjach wyposażenia, ale nie ma na ten temat żadnych dostępnych informacji.

Samolot Tu-142MR najprościej odróżnić od pozostałych wersji Tu-142 po podłużnej antenie na szczycie statecznika pionowego, która wystaje do przodu, podczas gdy magnetometr na Tu-142MK/MZ jest skierowany do tyłu. Na grzbiecie kadłuba, w jego części środkowej, pojawiła się kroplowa osłona anten łączności satelitarnej. Najciekawszy i najważniejszy jest zasobnik pod centralną częścią kadłuba. Znajduje się z nim nawinięta na bęben 7680-metrowa stalowa linka (średnica 7,5 mm), stanowiąca antenę radiostacji bardzo niskich częstotliwości. W czasie pracy przewód ten jest odwijany i ciągnięty za samolotem lecącym na wysokości 8-10 km. Czas odwijania na pełną długość wynosi 37 minut, zwijania - 48 minut. Potężny system łączności wymagał instalacji nie mniej silnych urządzeń pomocniczych: generatorów prądu zmiennego, instalacji hydraulicznych do wypuszczania i wciągania anteny, aparatury chłodzącej. Załogę osłonięto przed szkodliwym wpływem fal elektromagnetycznych, między innymi napylając na szybach okien kabin powłoki ochronne oraz montując gęste siatki stalowe. Załoga Tu-142MR składa się z dwóch pilotów, nawigatora, inżyniera pokładowego, strzelca tylnego oraz czterech operatorów systemu łączności.

Samoloty Tu-142MR wczesnych serii nie miały systemu walki elektronicznej i z zewnątrz łatwo je odróżnić od późniejszych po oszklonym nosie kadłuba. W późniejszych samolotach w nosie zamontowano radar pogodowy Groza-134WR (wcześniej znajdujący się w "bulwiastej" owiewce pod przodem kadłuba), a pod spodem - aparaturę systemu walki elektronicznej Sajany-RT.

Po rozpadzie ZSRR dwa samoloty Tu-142MR pozostały na Ukrainie. Rosyjska marynarka wojenna ma dziś około tuzina retranslatorów podzielonych między pułki 76. OPŁAP i 310. OPŁAP.

Pod koniec lat 80. na bazie Tu-142M powstał samolot rozpoznawczy i wskazywania celów Tu-142MRC z aparaturą Uspiech-1AW, mający być następcą Tu-95RC. Pozostał on jednak w pojedynczym prototypie, gdyż zmieniła się rosyjska koncepcja strategicznego rozpoznania i wskazywania celów - skoncentrowano się na systemach kosmicznych. Pierwszy radziecki kosmiczny system rozpoznania i wskazywania celów morskich MKRC-1 (Morskaja Kosmiczeskaja Sistiema Razwiedki i Cielieukazanija) Liegenda został przyjęty do uzbrojenia w 1978 r., a w latach 80. osiągnął pełną sprawność.

Łączna produkcja Tu-142 wyniosła około 100 egzemplarzy, ale niewiele z nich pozostaje obecnie w służbie. W latach 90. rozwiązano 35. PŁAD DD i 135. OPŁAP DD Floty Północnej. Obecnie w składzie lotnictwa morskiego Rosji pozostaje około 20 samolotów w wersjach ZOP w dwóch pułkach: 76. OPŁAP DD Floty Północnej w Kipiełowo z ok. 10 Tu-142MK oraz 310. OPŁAP DD Floty Pacyfiku w Kamiennym Ruczeju z ok. 10 Tu-142MZ. Podstawowych Tu-142 już od kilku lat nie ma w służbie - zaczęto je kasować już w 1988 r.

Ponadto w służbie jest około tuzina samolotów-retranslatorów Tu-142MR podzielonych między Kipiełowo i Kamiennyj Ruczej. Od 1986 r. osiem samolotów Tu-142MK-E (ozn. zach. Bear-F mod 3) jest użytkowanych w Indiach przez 312. INAS (Indian Navy Air Squadron) w Dabolim.

 

Modernizacja

Obecne priorytety wykorzystania Tu-142 zmieniły się. Najważniejszą wersją jest retranslator Tu-142MR, służący do utrzymywania łączności z zanurzonymi okrętami podwodnymi, zarówno strategicznymi, jak i wielozadaniowymi. Biuro konstrukcyjne Beriewa prowadzi modernizację tych samolotów, ale nie są znane żadne jej szczegóły.

Zadania stawiane lotnictwu ZOP zmieniły się radykalnie. Przy obecnych zasięgach rakiet balistycznych wystrzeliwanych z okrętów podwodnych nie ma potrzeby wypływania daleko w ocean: można je odpalić nawet z własnych wód terytorialnych.Wykrycie i zniszczenie takiego okrętu podwodnego przez samolot jest nierealne, a najlepszym Środkiem przeciwko okrętom podwodnym jest inny okręt podwodny. Wobec tego .na pierwszy plan wśród zadań samolotów ZOP wyszła osłona rozwinięcia własnych strategicznych okrętów podwodnych przed atakiem obcych okrętów podwodnych. Samolot ma za zadanie sprawdzić, czy udający się na pozycję własny okręt podwodny nie jest śledzony przez okręt wroga. W tej sytuacji zmniejszyło się znaczenie samolotów 0 zasięgu strategicznym Tu-142, zaś wzrosło - samolotów średniej i bliskiej strefy - takich jak Ił-38.

Biuro konstrukcyjne Tupolewa przygotowało program modernizacji Tu-142 do wersji Tu-142MN z nowym systemem ZOP Nowełła, opracowanym przez koncern Leniniec z Sankt Petersburga. Nowełła łączy radar, czujniki optoelektroniczne, magnetometr, system radiohydroakustyczny oraz system rozpoznania elektronicznego. Planowane jest także uzbrojenie samolotu w osiem podwieszonych pod skrzydłami pocisków przeciwokrętowych - poddźwiękowych Ch-35U lub naddźwiękowych 3M55 Oniks/Jachont. Na razie program modernizacji rosyjskich Tu-142 został wstrzymany (priorytetem jest modernizacja Ił-38). Wcześniej niż rosyjskie zmodernizowane będą samoloty indyjskie - rozmowy na temat modernizacji indyjskich Tu-142 i Ił-38 zaczęły się w 1995 r., a stosowny kontrakt podpisano pod koniec 2001 r. Program modernizacji indyjskich Tu-142 jest obliclony na trzy lata (2002-2004). Oprócz systemu Sea Dragon (to eksportowa nazwa Nowelli), indyjskie samoloty mają w czasie modernizacji otrzymać urządzenia do retranslacji łączności radiowej z okrętami podwodnymi. Samoloty będą także uzbrojone w pociski przeciwko okrętom nawodnym. Nie wiadomo jakiego będą one typu; poprzednio przypuszczano, że będą to Ch-35, jednakże obecnie bardziej prawdopodobne jest uzbrojenie zmodernizowanych indyjskich Tu-142 w pociski BrahMos, indyjsko-rosyjską wersję rozwojową pocisku 3M55 Oniks.

 

Przeczytaj również o Tu-95